Loay hoay đầu ra cho điện áp mái

Sau thời gian phát triển rầm rộ, hiện việc đầu tư phát triển điện mặt trời trên mái nhà (ĐMTMN) tại khu vực phía Nam có dấu hiệu chựng lại với nhiều lý do khác nhau. Nay Bộ Công Thương đồng ý cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tiếp tục nhận và giải quyết các yêu cầu bán điện từ các dự án ĐMTMN trong khi chờ phê duyệt dự thảo về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam, trong đó có thay đổi giá bán điện.

Lắp đặt điện mặt trời chững lại do chưa có giá mới

Theo thống kê, TP.Hồ Chí Minh (TPHCM) nằm trong khu vực có bức xạ mặt trời mạnh, số giờ nắng trung bình là 6,8 giờ/ngày và liên tục trong cả năm. Với cường độ bức xạ khá cao, khoảng 4,3Wh/m2/ngày, nên tiềm năng phát triển và khai thác năng lượng mặt trời để phát điện là rất lớn. Thực tế cho thấy, trào lưu lắp đặt ĐMTMN ở TPHCM từng “nở rộ” vào nửa đầu năm 2019 do có nhiều lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.

Ông Trịnh Tiến Dũng - Tổng Giám đốc Công ty CP Cơ khí Xây dựng Thương mại Đại Dũng (huyện Bình Chánh, TPHCM), đơn vị chuyên sản xuất, thi công, lắp dựng nhà thép tiền chế, kết cấu thép xây dựng nhà xưởng cho các công trình dân dụng, công nghiệp - chia sẻ: Lắp đặt điện mặt trời áp mái không chỉ giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm được tiền điện, mà còn có nhiều lợi ích khác. Chẳng hạn, hệ thống pin mặt trời trên mái sẽ giúp giảm nhiệt độ, tiếng ồn trong nhà xưởng, giúp công nhân có môi trường làm việc tốt hơn. Đặc biệt, khi các sản phẩm của công ty xuất khẩu sang các nước tiên tiến như Châu Âu, Mỹ sẽ được đánh giá cao do có sử dụng năng lượng tái tạo, hạn chế sử dụng năng lượng gây ảnh hưởng đến môi trường, thiên nhiên.

Tuy nhiên, từ ngày 1.7.2019 đến nay, theo ghi nhận việc lắp đặt ĐMTMN ở TPHCM đã có dấu hiệu chững lại. TCty Điện lực TPHCM (EVNHCMC) cho hay, đến cuối năm 2019, đã hoàn tất lắp đặt 42 công trình ĐMTMN tại các trụ sở đơn vị và vận động 5.244 hộ lắp đặt điện mặt trời áp mái với tổng công suất 60,6 MWp. Tuy nhiên, trong 6 tháng cuối năm 2019, việc lắp đặt ĐMTMN ở địa bàn TPHCM chỉ bằng hơn 50% so với 6 tháng đầu năm.

EVNHCMC cũng đã chi hơn 14 tỉ đồng để mua điện từ các hệ thống ĐMTMN, tuy nhiên, con số trên chưa thể hiện hết số tiền mà EVNHCMC sẽ phải trả cho việc này. Lý do, từ ngày 1.7, đến nay, Chính phủ chưa ban hành quy định về giá mới để mua ĐMTMN, thay thế cho mức giá được quy định tại Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg “Về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án ĐMTMN tại Việt Nam” (với giá 9,35 cent/kWh, tương đương 2.156 đồng/kWh) nên ngành điện TP chưa có cơ sở để trả tiền mà chỉ ghi nhận số lượng điện đã mua lại để phát ngược lên lưới điện quốc gia.

Vẫn chốt số công tơ phát ngược của khách hàng

Hiện nay, TP.Đà Nẵng đã có 985 khách hàng (140 doanh nghiệp và 845 hộ gia đình) lắp đặt hệ thống ĐMTMN có đấu nối vào hệ thống điện của Điện lực Đà Nẵng với tổng công suất lắp đặt 6.997 kWp, tổng sản lượng phát ngược lên lưới lũy kế là 1.555.492 kWh, tổng số tiền sẽ thanh toán hơn 3 tỉ đồng. Riêng tại trụ sở Điện lực Đà Nẵng và 6 Điện lực trực thuộc cũng đã hoàn thành việc lắp đặt và đưa vào vận hệ thống ĐMTMN với công suất cụ thể tại trụ sở công ty 21,08 kWp (vận hành từ tháng 10.2017); 6 Điện lực mỗi đơn vị 25 kWp vận hành từ cuối tháng 7.2019.

Tại khu vực miền Trung Tây Nguyên, từ khi có cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời, rất nhiều tổ chức, cá nhân, hộ gia đình hồ hởi lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái. Tuy nhiên, niềm vui chưa được bao lâu thì người dân lại lo bởi cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam bị... hết hiệu lực.

Ông Phan H, một hộ gia đình tại Đà Nẵng, phản ứng: “Tôi chưa hề biết đến quyết định 11 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam. Tôi cũng không được điện lực hay các đơn vị lắp đặt pin năng lượng mặt trời cảnh báo là ngày 1.7.2019 sẽ không bán được điện thừa ngược lên lưới của EVN. Lẽ ra, EVN và Bộ Công Thương phải làm chính sách cụ thể trước khi kêu gọi người dân đầu tư, lắp đặt hệ thống điện áp mái”.

Với các dự án điện mặt trời đã được ký kết hợp đồng vận hành thương mại từ ngày 30.6.2019 trở về trước vẫn được Điện lực Đà Nẵng thanh toán tiền mua điện phát ngược lên lưới theo đơn giá ưu đãi 9,35 UScents/kWh và có giá trị không đổi trong vòng 20 năm. Với các dự án vận hành thương mại từ ngày 1.7.2019 đến nay, Điện lực Đà Nẵng vẫn lắp đặt công tơ 2 chiều, chốt chỉ số mua bán hàng tháng với khách hàng.

Người dân chỉ thiệt vì chưa được nhận tiền ngay

Trao đổi với Lao Động, ông Hoàng Tiến Dũng - Cục trưởng Cục điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) - nói rằng, Bộ Công Thương đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Quyết định về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam. Theo dự thảo, giá bán điện của các hệ thống ĐMTMN là 1.916 đồng/kwh tương đương 8,38 UScent/kWh.

Ông Dũng cho biết, trong thời gian chờ Chính phủ phê duyệt, Bộ Công Thương đã có văn bản đồng ý với kiến nghị của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về việc tiếp tục nhận và giải quyết các yêu cầu bán điện từ các dự án điện mặt trời áp mái. Khi Chính phủ ban hành giá áp mái thì nhân lên khối lượng đã ghi nhận từ ngày 1.7.2019 đến nay và trả tiền cho người dân bán điện. “Dự kiến trong quý I này sẽ có kết quả về việc này” - ông Dũng nói thêm.

Trong khi đó, chia sẻ với PV, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, quan trọng nhất vẫn là truyền tải điện. Khi khuyến khích phát triển ĐMTMN, tăng nguồn cung điện trong bối cảnh nguồn điện đang có nguy cơ thiếu như hiện nay là tốt. Tuy nhiên, nếu nguồn lực này đáp ứng đủ và dư ra trong khi truyền tải điện không đáp ứng được thì cũng khó giải quyết được vấn đề thiếu điện.

Theo N.Dương - T.Trang - C.Nguyên/Laodong.vn